EGE ÜNİVERSİTESİ

İzmir Polen Alerji Bülteni

Polenler

 

Polenler, bitkide stamenlerin bir bölümü olan anterlerdeki polen keselerinde oluşurlar ve erkek gameti, dişi gamete taşıyan yapılar olarak bilinirler. Havada uçuşan polenler için “Polen Bulutu” toprağa dökülenler için ise “Polen Yağmuru” deyimleri kullanılır. Polenlerin, bitkilerin dişi organları (stigma) tarafından yakalanmasına da “Polinasyon” ya da “Tozlaşma” adı verilir. Şekil, renk ve içerikleri bakımından büyük farklılıklar göstemekte olup, genellikle elipsoidtirler. Polenler anterlerde olgunlaştıktan sonra serbest kalarak etrafa saçılırlar, disseminasyon olarak adlandırılan bu olayla polenler bir süre yerde, su yüzeylerinde ya da ağaç dal ve yaprakları arasında uçuşurlar.

Rüzgârla tozlaşan bitkiler, döllenmeyi güvence altına almak için çok fazla miktarlarda polen üretirler. Örneğin; Pinus spp. (Çam)’ ta bir erkek kozalak yılda 5 milyon civarında, ağacın kendisi ise 12,5 milyara yakın polen üretebilmekte ve şiddetli rüzgârlarda 300 km.’ye kadar uçuşabilmektedirler. Fagus spp. (Kayın)’ta bir çiçek kurulunun ürettiği polen sayısı 12 bin iken, tek bir ağaçta bu miktar 2 milyara kadar çıkmaktadır. Yine, Juglans regia (Ceviz)’nın bir çiçek kurulu 2 milyon, Corylus spp.’ un bir çiçek kurulu ise 5 milyon civarinda polen meydana getirebilmektedir.

Günümüzde havada bulunan polenlerin tespit edilmesine yönelik çalışmalarda daha çok volumetrik yöntem uyarınca “Lanzoni ve Burkard” gibi polen tutma cihazları kullanılmaktadır. Bu cihaz m3 havada bulunan polenlerin saatlik, günlük, haftalık ve aylık değişimleri miktarlarını saptanması mümkün kılmaktaır. Herhangi bir bölge için yapılan polen takvimleri, allerjik polenlere karşı duyarlı bireylerin allerjenlere karşı korunmasında yol göstericidir. Pilot bölge olarak seçilen İzmir’de polenlerin atmosfere saçıldığı dönemlerin başlangıcı, en yüksek yoğunluğa eriştiği ve sona erdiği dönemler meteorolojik parametrelerle birlikte halka duyurulması polene duyarlı kişiler açısından büyük önem arz etmektedir.